ویژگی های مدیریت ژاپنی

ویژگی های مدیریت ژاپنی آنقدر عجیب و بکر است که ما را به عنوان یک مدیر یا فرد عادی شگفت زده خواهد کرد. برای مدیریت تعاریف گوناگونی شده است. اما جامع ترین تعریفی که از آن می توان کرد مدیریت یعنی بکارگیری موثر و کارآمد منابع مادی و انسانی بر مبنای یک نظام ارزشی پذیرفته شده که از طریق برنامه ریزی سازماندهی بسیج منابع هدایت و کنترل عملیات برای دستیابی به اهداف تعیین شده صورت میگیرد.  مدیریت یعنی انجام کار بوسیله دیگران. آن بخش از مدیریت که با آموختن فرا گرفته میشود علم مدیریت (دانش آشکار) و آن بخش از مدیریت که در شرایط گوناگون و از طریق کسب تجربه حاصل میشود هنر مدیریت (دانش ضمنی) است.

وطایف کلی یک مدیر در ۵ بخش قرار می گیرد:

 

ویژگی های مدیریت ژاپنی

در هر کشوری باید مطابق با آداب و رسوم همان کشور برخورد کرد. مدیران باید این تفاوت ها را درک  کرده مطابق آن رفتار خاصی از خود نشان دهند. در ادامه نگاهی بر نحوۀ مدیریت ژاپنی ها و آمریکایی ها می اندازیم.  در سال ۱۹۸۰، تولید ناخالص ملی ژاپن، درسومین رده جهانی قرار داشت اما این کشور با استفاده از روش‌های خاص، توانست تا سال ۲۰۰۰ به بالاترین رده دست یابد. دلیل اصلی برتری ژاپن، مهارت‌های مدیریتی این کشور است. از طرف دیگر اکثر صاحب نظران مدیریتی آمریکایی هستند، پس مطالعه شیوه های مدیریتی آنان امری الزامی است.

تفاوت شرکتهای ژاپنی و آمریکایی از تفاوتهای فرهنگی فراتر می رود. در ژاپن کسب سود هرگز در رأس کارها قرار نمی گیرد. در حالی که در آمریکا بالاترین اولویت را به سود سالانه یا درآمد سرمایه گذاران می دهند. در میان عناصر مهم مدیریت ژاپنی، می‌توان به وجود نگرش اشاره کرد که غربی‌ها فاقد آن هستند. درواقع، در کشورهای غربی ابزار کافی وجود دارد اما نگرش کافی وجود ندارد. عقاید، فرضیات و مفاهیم مدیریتی در آمریکا محدودند و نگرش مدیریت غربی فاقد کارآیی لازم است. در ژاپن، مدیران از طریق نگرش‌های پویا، روش‌های کاری خود را توسعه می‌دهند.

تعریف نظریه A

نوع مدیریت آمریکایی است که بیشتر ویژگیهای بوروکراسی را دارد که در آن برنامه ریزی سوگیری کوتاه مدت دارد تصمیم گیری و مسئولیت فردی و روند تصمیم گیری تند ولی بکازگیری آن کند است ساختار سازمان رسمی و دیوانسالاری است.

تعریف نظریه J

نوع مدیریت ژاپنی است که بیشتر ویژگیهای سازمان ادهوکراسی را داراست نظریه J را میتوان نقطه مقابل نظریه A دانست برنامه ریزی بیشتر بلند مدت تصمیم گیری و مسئولیت گروهی روند تصمیم گیری کند ولی اجرای آن به سرعت انجام می شود.

تعریف نظریه Z

نوع مدیریتی که برگرفته از مدیریت ژاپنی است اما با فرهنگ آمریکایی تطبیق پیدا کرده است که بیشتر ویژگیهای مدیریت ژاپنی را دارد چون بعضی ویژگیهای مدیریت ژاپنی مانند تبعیض علیه زنان در فرهنگ آمریکا جایی ندارد . بنیانگذار نظریه Z ویلیام اوچی است.

در ژاپن مسئولین با کارگرها خوب وصمیمی هستند وکارگرها هم از آنها اطاعت می کنند. مسئولین در آنجا به همه افراد توجه می کنند. در آنجا مسئولین رفتارشان به گونه ای است که کارگر به کارش علاقمند می شد، به نحوی که اگر یک روز سر کارش نمی آمد دلش برای همکاران ، محل کار وحتی دستگاهی که با آن کار می کرد تنگ می شد. مسئول ، وقتی می خواهد کاری را به کسی بسپارد ، نخست ساعتی آن کار را با وی انجام میدهد وقتی مطمئن می شود وی آن کار را یاد گرفته است می پرسد: بروم؟ وسپس می رود. آنها هیچوقت نمی گویند بیا این کار را انجام بده ، می گویند ممکن است به ما کمک کنید ؟ یا می گویند بیایید این کار را با هم انجام دهیم .مدیران سعی می کنند الگوی رفتاری کارکنان باشند . مثلا مدیر وقتی می بیند قسمتی از کارخانه کثیف است یک حوله سفید به پیشانی می بندد و آنجا را جارو می کند . در آنجا حتی اعضای خانواده صاحب کارخانه هم دوشادوش کارکنان کار می کنند . هیچکس از صاحب کارش نمیترسد . همه سعی می کنند کار خوب ارائه دهند و از این می ترسند که کارشان خراب شود ودیگران فکر کنند که فلانی کارش بد است .اگر کاری خراب شود مدیر داد و فریاد راه نمی اندازد و کارگر را جلوی دیگران خوار نمی کند ، بلکه برای او به آرامی شرح می دهد که بهتر نیست کار را به این طریق انجام می دادی ؟ اگر در ماه کسی غیبت نکند وکارش را خوب انجام دهد مبلغ قابل توجهی به او پاداش می دهند این باعث می شود کارگر تشویق شود و مرتب و منظم سرکارش حاضر شود!!!!

ویژگی های مدیریت ژاپنی

در ویژگی های مدیریت ژاپنی ، زمانی برای صحبت کردن وارتباط با کارگر در نظر گرفته می شود . سرپرست لحظاتی را در حین کارکردن به بهانه آموزش دادن با کارگر حرف می زند تا روحیاتش را بهتر بشناسد . کارگر وقتی مشکلی داشت با سرپرست خود صحبت می کند تا مشکلات برای حل به بالاتر انعکاس پیدا کند . وقتی به اضافه کاری نیاز هست مستقیم به کسی نمی گویند اضافه کار بمانید بلکه صبح در حین صحبت به یک نفر می گویند امروز کار زیاد است و افراد دیگر به خود اجازه نمی دهند محیط را ترک کنند ، می مانند تا کار را به اتمام برسانند . صاحب کارخانه هیچوقت لفظ کارگرهایم ، یا کارخانه ام را به کار نمی برد. آنجا از یک کارگر معمولی تا صاحب کارخانه همه لفظ کارخانه مان را به کار می برند . وقتی سودی وارد کارخانه می شود این سود نسبت به میزان حقوق بین همه توزیع می شود. در آنجا کارگران معتقدند اگر خوب کار کنند سود کارخانه بیشتر می شود اگر سود بیشتر شود شرکتشان گسترش می یابد شرکت که گسترش یابد اعتبارشان در کشور بالا می رود . لذا همه دست به دست هم تلاش می کنند . دنیای آنها دنیای همدلی وهمکاری است . آنها تعطیلاتی دارند به اسم گلدن و یک که تقریبا هر چهار ماه در کل ژاپن، چند روز کارخانجات تعطیل است . مسئولین کارخانه یک شب قبل از تعطیلی ، همه کارگران را جمع می کنند ومی روند بیرون، جشن کوچکی می گیرند و وقتی می خواهند حقوق کارگران را بدهند از آنها قدر دانی می کنند و این حسن نیت باعث می شود که حتی خارجی ها هم برای آنها خوب کارکنند .

ویژگی های مدیریت ژاپنی

در ویژگی های مدیریت ژاپنی برای حفظ روحیه کارکنان محل کار معمولا در اماکن آفتابگیر ومشرف به مناظر طبیعی احداث می شود و ناهار خوری را هم در قسمت فوقانی ودارای چشم انداز بنا می کنند در آنجا از کارکنان می پرسند به نظر شما امروز کار را چگونه انجام دهیم تا در کار پیشرفت داشته باشیم . مسئولین در آنجا ادعا نمی کنند که همه کارها را فقط خودشان بلدند تا کارگرها بتوانند به راحتی نظر بدهند . اگر کسی پیشنهادی برای تسهیل در کار و افزایش بهره وری ارائه دهد با او آنقدر خوب برخورد می شود که شخص مرتبا به دنبال ارئه نظر در جهت ارتقای کارش است و اگر کسی پیشنهادی بدهد که عملی باشد با دادن جایزه از او تقدیر می شود .

اگر کارگری در حین کار متوجه شود قطعه ای اندازه یک دهم میکرون ایراد دارد ، سریع به صاحب کار اطلاع می دهد . صاحب کار ، به مدیر شرکت تامین کننده قطعه اطلاع می دهد . آن مدیر حتی اگر با کارخانه فاصله زیادی داشته باشد خودش را در همان روز به کارخانه می رساند تا عذر خواهی وجبران کند.

بطور کلی میتوان ویژگیهای مدیریت ژاپنی را به این صورت بیان کرد :

۱) استخدام مادام العمر

۲) نظام رینگی :”رین” یعنی پیشنهاد دادن به بالا دست وجلب نظر وی و “گی” یعنی اندیشه کردن و تصمیم گرفتن.

۳) ترفیع و پیشرفت بطئی وکند

۴) ارزیابی جمعی و ضمنی دراز مدت و مقطعی و غیر رسمی است

۵) توجه به تمام جنبه های زندگی کارکنان

۶) مدیریت در محل: ینعی رابطه عاطفی کارمندان و مدیران ژاپنی بقدری قوی است که هیچ مدیری پشت در های بسته نمیماند بلکه همراه کارکنان در قسمت های مختلف کارخانه به مدیریت میپردازد.

۷) برنامه ریزی سوگیری بلند مدت دارد.

۸) تصمیم گیری بصورت گروهی و از راه همگرایی انجام می شود.

۹) مسئولیت و پاسخ گویی گروهی است.

۱۰) روند تصمیم گیری کند اما اجرای آن تند است.

۱۱) ساختار سازمانی غیر رسمی است

۱۲) جابجایی افراد بین سازمان ها سخت است.

۱۳) وفاداری به شرکت در حد بالایی است

۱۴) آموزش کارکنان یک سرمایه گذاری بلند مدت محسوب میشود.

۱۵) مدیریت مشارکتی است و ارتباط از پایین به بالاست

۱۶) نظاررت بر کارکرد گروه متمرکز است نه بر عملکرد فرد

۱۷) امنیت شغلی بالاست

۱۸) ملاک ارشدیت خدمت بالاست

مواردی که تاکنون مطرح شد از ویژگی های مدیریت ژاپنی بود که قطعا ما را به فکر فرو می برد. البته این را هم باید درنظر گرفت که این شیوۀ مدیریتی و این ویژگی ها قطعا نقاط ضعفی هم دارند و مشکلاتی را به وجود می آورند. همچنین نمی توان این شیوه مدیریتی و ویژگی های مدیریت ژاپنی را در همۀ کشورها به کار برد، زیرا همانظور که قبلا گفتیم، در هر کشوری باید مطابق با فرهنگ و آداب و رسوم همان کشور عمل کرد. امیدواریم که این مطالب در رابطه با ویژگی های مدیریت ژاپنی ما را کمی به فکر وادارد و درک کنیم برای یک مدیر خوب بودن باید از خودمان شروع کنیم…

گروه فناوری اطلاعات مشهد آی تی در کنا شماست…

ارسال پاسخ